Agencja S&P obniżyła ocenę długu Polski w złotych do A- — złoty się umocnił

S&P Global Ratings, jedna z trzech największych agencji oceniających wiarygodność kredytową państw, obniżyła w piątek 6 listopada wieczorem ocenę zobowiązań Polski w złotych z A do A- i zmieniła perspektywę ze stabilnej na negatywną. Ocena krótkoterminowa w złotych spadła z A-1 do A-2. Ocena długu w walutach obcych została na poziomie A-, ale również z negatywną perspektywą. Złoty po decyzji się nie osłabił: w poniedziałek NBP wyznaczył kurs średni euro na 4,3873 zł, o pół grosza niżej niż w piątek.

Czym jest rating i co zmienia negatywna perspektywa?

Rating to ocena zdolności państwa do regulowania swoich zobowiązań — im wyższy, tym w teorii mniejsze ryzyko, że kraj przestanie obsługiwać dług. Liczy się dla inwestorów kupujących obligacje, bo gorsza ocena może oznaczać konieczność zaoferowania im wyższej rentowności, czyli wyższy koszt obsługi długu dla budżetu.

Agencje oceniają osobno dług w walucie krajowej i w walutach obcych — w przypadku Polski obie oceny są teraz na tym samym poziomie A-. Perspektywa negatywna to zapowiedź kierunku: przy kolejnych przeglądach ocena może zostać obniżona, jeśli stan finansów publicznych nie zacznie się poprawiać. Sama perspektywa nie jest jeszcze obniżką.

Dlaczego S&P obniżyła ocenę?

Agencja wskazuje, że rosnący dług ogranicza możliwości reakcji państwa na kolejny kryzys. Według jej prognoz dług netto sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrośnie z 53% PKB w 2025 roku do ponad 70% w 2029 roku. Deficyt ma wynieść 7,1% PKB w 2026 i 2027 roku, a potem spaść do 6,2% w 2028 i 5,3% w 2029 roku.

Na wydatki pracują przede wszystkim nakłady na obronność, sięgające ok. 4–5% PKB, świadczenia społeczne i płace w sektorze publicznym. S&P zwraca też uwagę na politykę: możliwość wetowania ustaw przez prezydenta Karola Nawrockiego ogranicza rządowi Donalda Tuska pole do części reform i konsolidacji finansów, a wybory parlamentarne jesienią 2027 roku utrudniają cięcie deficytu.

Ocena gospodarki wypadła przy tym lepiej. Prognozę wzrostu PKB na 2026 rok agencja podniosła do 3,6%, a na lata 2027–2029 przewiduje średnio około 3% realnego wzrostu rocznie i określa polską gospodarkę jako odporną.

Jak zareagował złoty i warszawska giełda?

Decyzję ogłoszono po zamknięciu handlu na krajowym rynku, więc pierwszą pełną reakcję było widać dopiero w poniedziałek. Według kursów średnich NBP euro kosztowało w piątek 4,3925 zł, a w poniedziałek 4,3873 zł; dolar potaniał w tym czasie z 3,9321 do 3,9199 zł. Piątkowy kurs NBP ustalono jeszcze przed komunikatem S&P, więc to porównanie pokazuje, że obniżka nie wywołała wyprzedaży złotego.

Około południa w poniedziałek kurs EUR/PLN był w okolicy 4,389 zł, podczas gdy w piątek euro chwilami przekraczało 4,40 zł. Dolar kosztował około 3,92 zł wobec poziomów dochodzących wcześniej do 3,95 zł. WIG20 zyskiwał na otwarciu poniedziałkowej sesji około 0,9–1%, a szeroki WIG około 0,6%. Pogorszenie sytuacji fiskalnej rynek obserwuje od wielu miesięcy, więc decyzja nie była dla niego zaskoczeniem.

Co zrobiły pozostałe agencje?

Decyzja S&P to kolejna obniżka oceny Polski w ciągu dwóch miesięcy:

• Moody’s obniżyła rating z A2 do A3 18 września i zmieniła perspektywę na stabilną,
• Morningstar DBRS w ten sam piątek co S&P obniżyła ocenę z A do A (low), ze stabilnym trendem,
• Fitch utrzymuje A- z perspektywą negatywną od sierpnia.

Czy to zmieni raty kredytów i rentowności obligacji?

Ocena agencji nie zmienia stóp NBP ani zasad naliczania oprocentowania kredytów. Przy zmiennej stopie bank liczy ratę według wskaźnika zapisanego w umowie, a przy okresowo stałej stopie rata nie zmienia się do końca ustalonego okresu. Wpływ może być pośredni: gdyby złoty osłabł, droższy import podbiłby inflację, a to z kolei przekłada się na decyzje NBP o stopach.

Oprocentowanie już kupionych obligacji oszczędnościowych wynika z warunków konkretnej emisji i obniżka ratingu go nie rusza. Inaczej jest w funduszu obligacji — tam wzrost rentowności papierów obniża wycenę tych o stałym oprocentowaniu. Rosnący dług to także wyższe koszty jego obsługi dla budżetu. Gdyby agencje obniżały kolejne oceny, inwestorzy mogliby żądać wyższej premii za ryzyko, co oznacza droższe finansowanie długu, wyższe rentowności obligacji i mniejszą przestrzeń budżetową na reakcję w razie kryzysu.

Co to oznacza dla osób wymieniających waluty i oszczędzających?

Skala ruchu na złotym po decyzji była dla codziennych transakcji niewielka. Wymiana 1000 euro po kursie średnim NBP dawała w piątek 4392,50 zł, a w poniedziałek 4387,30 zł — różnica to 5,20 zł.

Pieniądze na kontach i lokatach chroni Bankowy Fundusz Gwarancyjny do równowartości 100 tys. euro na osobę w jednym banku; gwarancja nie obejmuje jednostek funduszy inwestycyjnych. Jeśli masz kredyt ze zmiennym oprocentowaniem, sprawdź w umowie, który wskaźnik stosuje bank i kiedy przelicza oprocentowanie. Bieżące notowania sprawdzisz na stronie kursu dolara.