Holandia ma 612 ton złota za 72 mld euro — i nie wie, kto o nim decyduje

Holenderska Izba Obrachunkowa (Algemene Rekenkamer), tamtejszy państwowy organ kontroli finansów publicznych, ustaliła w raporcie z 11 listopada 2026 roku, że ministerstwo finansów ma znikomą wiedzę o rezerwach złota Holandii. Chodzi o 612,45 tony kruszcu, wycenianego na koniec 2025 roku na 72,2 mld euro. Między Bankiem Niderlandów (De Nederlandsche Bank, DNB), czyli bankiem centralnym tego kraju, a resortem finansów nie ma żadnych formalnych uzgodnień co do tego, kto i kiedy może to złoto sprzedać albo przenieść. Dokument powstał w formule badania fokusowego (focusonderzoek) — zestawu ustaleń bez rekomendacji i bez jawnych ocen.
Brak planu, brak umowy, spór o dysponenta
Audytorzy ustalili, że nie opracowano żadnych scenariuszy użycia rezerwy na wypadek, gdyby Holandia znalazła się w kryzysie. Nie rozstrzygnięto też, kto podejmuje decyzję o sprzedaży lub przemieszczeniu kruszcu i czy w ogóle miałoby do niej dojść. Formalnie beneficjentem ewentualnego zbycia albo zastawienia rezerw byłoby państwo, ale bank centralny twierdzi, że to on jest ich dysponentem.
Minister finansów Eelco Heinen przyznaje w tym sporze rację bankowi: jego zdaniem wiążące ustalenia z resortem ograniczyłyby niezależność DNB. Jednocześnie ministerstwo, które jest jedynym akcjonariuszem banku centralnego, samo zalicza zarządzanie rezerwami złota do żywotnych interesów państwa. Jak wynika z raportu, nie widzi przy tym potrzeby, by regularnie dopytywać o ich stan.
Gdzie leży holenderskie złoto?
Kruszec jest rozłożony na cztery lokalizacje: własny obiekt DNB w Zeist, na terenie bazy wojskowej New Amsterdam w Huis ter Heide, oraz skarbce Banku Anglii w Londynie, Banku Kanady w Ottawie i nowojorskiego oddziału amerykańskiej Rezerwy Federalnej (Fed), czyli banku centralnego USA.
Sama wielkość rezerw nie zmienia się od 2008 roku — wtedy Holandia zakończyła prowadzoną wcześniej wyprzedaż złota. Od 2010 roku wartość tych zapasów wzrosła blisko czterokrotnie, do 72,2 mld euro.
Zagraniczne skarbce sprawdzane na słowo
Państwo ma w teorii prawo kontrolować stan swoich rezerw, ale w praktyce doroczna weryfikacja złota trzymanego za granicą opiera się na oświadczeniach banków centralnych, które je przechowują. Zewnętrzny audytor, firma KPMG, towarzyszy fizycznym kontrolom wyłącznie w Zeist. Leży tam 14 tys. sztabek o wadze 12,5 kilograma każda oraz tysiąc skrzyń ze złotymi monetami.
Dlaczego złoto wraca do Europy?
Holandia od ponad dekady przesuwa swoje rezerwy bliżej domu. W 2014 roku DNB bez rozgłosu sprowadził z Nowego Jorku 122,5 tony, a w 2023 roku przeniósł ok. 188,6 tony do nowego centrum gotówkowego (Cashcentrum) w Zeist. Między marcem a sierpniem 2026 roku bank wywiózł z Nowego Jorku i Ottawy 86,4 tony warte około 10,3 mld euro, z czego 59 ton sprzedał i odkupił w Londynie.
Po tych operacjach udział Londynu w przechowywaniu holenderskiego złota wzrósł z 18,1 do 32,2 proc. W Zeist pozostało 30,8 proc. rezerw, a w Nowym Jorku i Ottawie — po 18,5 proc.
Co to oznacza dla osób oszczędzających i wymieniających waluty?
Wycena holenderskich rezerw podana jest w euro, więc jej odpowiednik w złotych zmienia się razem z kursem — przy kursie średnim NBP z 13 listopada 2026 roku, wynoszącym 4,4018 zł za euro, wymiana 1000 euro daje 4401,80 zł. Aktualny kurs sprawdzisz na stronie kursu euro, a dowolną kwotę przeliczysz w przeliczniku EUR na PLN.
