Kredyt frankowy: czy warto walczyć z bankiem w sądzie?

Miliony Polaków zaciągnęły kredyty frankowe w latach 2004–2008, nie zdając sobie sprawy z ryzyka, jakie niosły umowy skonstruowane przez banki. Dziś wielu z nich zastanawia się, czy podjąć walkę w sądzie – i czy warto. Odpowiedź w zdecydowanej większości przypadków brzmi: tak, a poniższy artykuł wyjaśnia dlaczego.

Czym są klauzule abuzywne i dlaczego banki przegrywają w sądach?

U podstaw frankowego sporu sądowego leży pojęcie klauzul abuzywnych, czyli postanowień niedozwolonych. Chodzi o zapisy umowne, które w sposób rażący naruszają interesy konsumenta i kształtują jego prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Polska ustawa – Kodeks cywilny, w ślad za unijną dyrektywą 93/13/EWG, wprost zakazuje stosowania takich klauzul w relacjach między przedsiębiorcą a konsumentem.

W przypadku kredytów frankowych problemem były przede wszystkim zapisy dotyczące przeliczania rat i salda zadłużenia według kursów walut ustalanych jednostronnie przez bank. W praktyce oznaczało to, że bank sam decydował, po jakim kursie CHF przeliczy wypłaconą kwotę kredytu, a następnie – po jakim kursie wyliczy każdą kolejną ratę. Kredytobiorca nie miał na to żadnego wpływu i często nawet nie wiedział, że tak skonstruowane mechanizmy są stosowane.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał serię przełomowych wyroków – w tym słynny wyrok w sprawie Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank – które potwierdziły, że takie klauzule są sprzeczne z prawem. Polskie sądy masowo zaczęły orzekać na korzyść frankowiczów. Statystyki nie pozostawiają złudzeń: w sprawach frankowych kredytobiorcy wygrywają dziś w ponad 95% przypadków. Banki przegrywają, ponieważ stosowane przez nie zapisy były od początku nieważne – niezależnie od tego, czy kurs CHF wzrósł, czy nie.

Unieważnienie umowy kredytowej – na czym polega i co daje frankowiczom?

Najdalej idącym skutkiem wygranej w sądzie jest unieważnienie umowy kredytowej. Co to oznacza w praktyce? Sąd stwierdza, że umowa nie wywiera żadnych skutków prawnych – tak jakby nigdy nie została zawarta. Kredyt zostaje rozliczony na zasadzie tzw. teorii dwóch kondykcji: bank zwraca kredytobiorcy wszystkie wpłacone raty, prowizje i inne opłaty, a kredytobiorca oddaje bankowi wyłącznie nominalną kwotę kapitału, który faktycznie otrzymał.

Dla wielu frankowiczów oznacza to ogromne korzyści finansowe. Przykładowo, osoba która zaciągnęła kredyt w wysokości 300 000 złotych, przez lata spłaciła łącznie 400 000 złotych (wliczając rosnące raty z powodu kursu CHF), a jej saldo zadłużenia nadal wynosiło 350 000 złotych – po unieważnieniu umowy i rozliczeniu z bankiem może nie tylko uwolnić się od całego zobowiązania, lecz także otrzymać zwrot nadpłaty.

Co więcej, unieważnienie umowy skutkuje wykreśleniem hipoteki z księgi wieczystej nieruchomości. Kredytobiorca odzyskuje pełną swobodę dysponowania swoim majątkiem – może nieruchomość sprzedać, darować lub zaciągnąć inne zobowiązanie pod jej zabezpieczenie.

Warto zaznaczyć, że sądy orzekają również tzw. stwierdzenie nieważności poszczególnych klauzul abuzywnych przy jednoczesnym utrzymaniu umowy w mocy – to tzw. odfrankowienie. Ta ścieżka jest mniej korzystna, choć dla części kredytobiorców może okazać się odpowiednia. Dlatego analiza konkretnej umowy jest zawsze pierwszym i kluczowym krokiem.

Ugoda z bankiem czy pozew sądowy – co wybrać w 2024 roku?

To pytanie zadaje sobie obecnie wielu frankowiczów, którym banki zaczęły proponować ugody. Na pierwszy rzut oka oferta ugodowa może wydawać się atrakcyjna – bank proponuje przewalutowanie kredytu na złotówki i umorzenie części salda. Jednak diabeł tkwi w szczegółach.

W zdecydowanej większości przypadków korzyści finansowe z ugody są znacznie niższe niż te, które frankowicz może osiągnąć na drodze sądowej. Bank, proponując ugodę, działa we własnym interesie – oferuje tyle, ile musi, by uniknąć kosztownego procesu. Ugoda zazwyczaj nie rekompensuje w pełni strat poniesionych przez kredytobiorcę przez lata spłacania zawyżonych rat.

Istnieją jednak sytuacje, w których ugoda może być sensownym rozwiązaniem – na przykład gdy kredytobiorca nie chce czekać kilku lat na prawomocny wyrok albo gdy stan zdrowia lub sytuacja życiowa wymaga szybkiego uregulowania sprawy. W takim przypadku doświadczony zespół prawny powinien wynegocjować jak najkorzystniejsze warunki ugody, a nie przyjmować pierwszą propozycję banku.

W 2024 roku linia orzecznicza jest wyjątkowo korzystna dla frankowiczów. TSUE kolejnymi wyrokami zamknął bankom furtkę do dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Czas działa na korzyść kredytobiorców, a sądy coraz sprawniej obsługują tego rodzaju sprawy. Dla większości frankowiczów proces sądowy to w dalszym ciągu najlepsza finansowo opcja.

Jak wygląda cały proces prawny krok po kroku?

Wiele osób obawia się drogi sądowej, bo kojarzy ją z niepewnością, skomplikowanymi procedurami i długim oczekiwaniem. W rzeczywistości, przy wsparciu doświadczonego zespołu, cały proces jest dobrze przewidywalny i przebiega według ustalonych etapów.

Etap 1: Bezpłatna analiza umowy kredytowej Wszystko zaczyna się od oceny dokumentów. Eksperci sprawdzają, czy umowa zawiera klauzule abuzywne i jakie roszczenia przysługują kredytobiorcy. To krok zero kosztów dla klienta.

Etap 2: Reklamacja i wezwanie do banku Przed złożeniem pozwu kieruje się do banku formalne pismo z reklamacją. Bank zazwyczaj ją odrzuca, ale jest to krok wymagany proceduralnie i buduje dokumentację sprawy.

Etap 3: Przygotowanie i złożenie pozwu Kancelaria lub centrum prawne przygotowuje kompletny pozew sądowy. Klient podpisuje dokumenty – cała reszta spoczywa po stronie prawników.

Etap 4: Postępowanie sądowe Sprawa toczy się przed sądem pierwszej instancji. W tym czasie prawnicy reprezentują klienta na wszystkich rozprawach, odpowiadają na pisma banku i reagują na bieżące potrzeby postępowania.

Etap 5: Wyrok i ewentualne postępowanie apelacyjne Po wyroku pierwszoinstancyjnym bank często składa apelację. Prawnicy prowadzą sprawę dalej, aż do prawomocnego zakończenia.

Etap 6: Fizyczne rozliczenie z bankiem To ostatni i bardzo ważny etap – wyegzekwowanie należności i doprowadzenie do faktycznego przepływu środków. Doświadczone centrum prawne powinno towarzyszyć klientowi aż do tego momentu, nie tylko do wydania wyroku.

Od czego zależy sukces sprawy kredytowej i jak wybrać odpowiedniego partnera?

Nawet przy tak korzystnym orzecznictwie wynik konkretnej sprawy zależy od jakości przygotowania pozwu, doświadczenia pełnomocników i znajomości aktualnej linii orzeczniczej. Nie każda kancelaria czy firma prawna specjalizuje się w sprawach frankowych – a różnica w podejściu może przełożyć się na konkretne pieniądze.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze partnera prawnego?

– Doświadczenie w sprawach frankowych – nie ogólne doświadczenie prawne, ale konkretne lata pracy z kredytami CHF, udokumentowane sukcesy i prawomocne wyroki. – Transparentność kosztów – wszelkie opłaty powinny być jasno określone w umowie, bez ukrytych prowizji i niespodzianek. – Kompleksowość obsługi – od analizy umowy, przez proces sądowy, aż po fizyczne rozliczenie z bankiem. Klient nie powinien być zostawiony sam sobie po wydaniu wyroku. – Indywidualne podejście – każda umowa jest inna, każda sytuacja życiowa inna. Dobre centrum prawne nie stosuje jednego szablonu dla wszystkich. – Realne opinie klientów – warto sprawdzić, co mówią osoby, które już przeszły ten proces.

Centrum Pomocy Prawnej BeWa LexGroup działa w obszarze kredytów frankowych od 2017 roku, a więc od czasu, gdy niewielu wierzyło, że te sprawy w ogóle można wygrać. Dziś zespół liczący sto specjalistów – radców prawnych, adwokatów, ekonomistów i doradców – codziennie prowadzi sprawy klientów i doprowadza je do fizycznego rozliczenia z bankiem. Wielu członków zespołu samo posiadało lub nadal posiada kredyty frankowe, co przekłada się na autentyczne rozumienie sytuacji każdego klienta.

Podsumowanie

Walka z bankiem w sprawie kredytu frankowego przestała być ryzykowną przygodą – stała się jedną z najbardziej przewidywalnych i opłacalnych decyzji finansowych, jakie frankowicz może dziś podjąć. Orzecznictwo jest korzystne, sądy działają sprawniej niż jeszcze kilka lat temu, a korzyści finansowe z wygranej sprawy są w większości przypadków nieporównywalnie wyższe niż to, co proponują banki w ugodach. Kluczem do sukcesu jest dobry wybór partnera prawnego – doświadczonego, transparentnego i zaangażowanego od pierwszego kroku aż do ostatecznego rozliczenia.