środa, 18 listopada 2026
USD 4,0022 zł EUR 4,4032 zł CHF 4,7749 zł GBP 5,2821 zł CZK 0,1804 zł
Złoto

Próby złota i karaty: ile czystego złota jest w biżuterii

Próby złota i karaty: ile czystego złota jest w biżuterii

W pigułce: próba mówi, ile części czystego złota przypada na 1000 części stopu, więc 1 g złota próby 585 zawiera 0,585 g kruszcu.

  • Prawo probiercze zna siedem prób złota: 999, 960, 750, 585, 500, 375 i 333.
  • 14 K odpowiada próbie 585, 18 K próbie 750, 24 K próbie 999; próba 916 (22 K) dostaje w Polsce cechę 750.
  • Wartość kruszcu = masa (g) × próba / 1000 × cena 1 g czystego złota.
  • Polska cecha złota to głowa rycerza w sześciokącie z cyfrą próby od 0 (999) do 6 (333); wyroby poniżej 1 g złota nie muszą mieć cechy.

Próba złota to liczba części czystego złota na 1000 części stopu: próba 585 oznacza, że w 1 gramie biżuterii jest 0,585 g złota, a reszta to dodatki takie jak srebro, miedź czy pallad. Karaty mówią to samo w skali do 24, więc 14 karatów odpowiada próbie 585 (ok. 58,5% złota), 18 karatów próbie 750 (75%), a 24 karaty złotu inwestycyjnemu próby 999 (99,9%).

Żeby policzyć, ile wart jest pierścionek, łańcuszek albo moneta, potrzebujesz trzech danych: masy w gramach, próby i aktualnej ceny grama czystego złota. Masa razy próba podzielona przez 1000 daje ilość czystego kruszcu, a tę mnożysz przez cenę.

Gotowy wynik dla dowolnej próby i wagi poda kalkulator wartości złota, który korzysta z bieżącej ceny. Poniżej wyjaśniamy, skąd biorą się te liczby, jak odczytać próbę z wyrobu i dlaczego skup zapłaci mniej niż wynika z notowań.

Jakie próby złota obowiązują w Polsce?

Ustawa Prawo probiercze wymienia siedem prób ustawowych złota: 999, 960, 750, 585, 500, 375 i 333. Próba jest zdefiniowana jako stosunek masy czystego metalu do masy stopu, wyrażony w częściach tysięcznych. Wyroby wprowadzane do obrotu w Polsce oznacza się jedną z tych prób.

W biżuterii najczęściej spotkasz próby 585 i 333, rzadziej 750. Próby 999 i 960 dotyczą głównie sztabek, monet i wyrobów o charakterze lokacyjnym, bo czyste złoto jest miękkie i łatwo się rysuje.

A co z próbą 916 (22 karaty)?

Próby 916 nie ma na polskiej liście, ale to częsty standard za granicą, m.in. w biżuterii z Wielkiej Brytanii, Indii i krajów Zatoki Perskiej oraz w części monet bulionowych. Jeśli wyrób o takiej zawartości trafi do polskiego urzędu probierczego, dostaje cechę najbliższej niższej próby ustawowej, czyli 750. Fizycznie nadal zawiera jednak 91,6% złota i przy wycenie warto liczyć według rzeczywistej zawartości, jeśli jest potwierdzona.

Próby złota i karaty: tabela przeliczeń

Karat to 1/24 masy stopu. Procent czystego złota liczysz więc jako liczbę karatów podzieloną przez 24. Dla 14 karatów wychodzi 58,3%, ale w praktyce stosuje się próbę 585, czyli lekko zaokrągloną w górę, żeby stop na pewno spełniał normę.

Próba (‰)KaratyCzyste złotoTypowe zastosowanie
99924 K99,9%sztabki, monety inwestycyjne
960ok. 23 K96,0%niektóre monety, wyroby lokacyjne
91622 K91,6%biżuteria z Azji i Bliskiego Wschodu, część monet bulionowych (w Polsce cecha 750)
75018 K75,0%droższa biżuteria, obrączki, zegarki
58514 K58,5%najpopularniejsza biżuteria w Polsce
50012 K50,0%rzadko, starsze wyroby
3759 K37,5%tańsza biżuteria, popularna w Wielkiej Brytanii
3338 K33,3%tania biżuteria, często w Niemczech i w Polsce

Kolor stopu nie zależy wyłącznie od próby. Białe, żółte i różowe złoto próby 585 zawiera tyle samo czystego złota, różnią się dodatkami: biały kolor dają pallad lub nikiel, różowy większy udział miedzi.

Jak przeliczyć wartość złota danej próby? Wzór i przykład

Wzór jest jeden dla każdej próby:

wartość = masa wyrobu (g) × próba / 1000 × cena 1 g czystego złota

W przykładach przyjmijmy umowną cenę 520 zł za gram czystego złota. To liczba wyłącznie do ćwiczeń, aktualną cenę sprawdzisz w kalkulatorze.

Przykład krok po kroku: pierścionek 3,5 g próby 585

  1. Masa wyrobu: 3,5 g (bez kamieni, jeśli da się je odliczyć).
  2. Ilość czystego złota: 3,5 × 585 / 1000 = 2,0475 g.
  3. Wartość kruszcu: 2,0475 × 520 zł = 1064,70 zł.

Ten sam pierścionek w próbie 333 zawierałby 1,1655 g złota, czyli ok. 606 zł, a w próbie 750 aż 2,625 g, czyli 1365 zł. Przy tej samej wadze różnica między najniższą a wyższą próbą jest ponad dwukrotna.

Złoto 22 karaty: ile kosztuje gram?

Gram stopu 22-karatowego zawiera 0,916 g czystego złota. Przy umownych 520 zł za gram czystego złota gram takiego stopu jest wart 0,916 × 520 = 476,32 zł. Bransoleta 10 g to więc ok. 4763 zł wartości kruszcu.

Ile to zł 0,62 grama złota?

Wszystko zależy od próby. Przy cenie umownej 520 zł/g:

  • 0,62 g złota próby 999: 0,62 × 0,999 × 520 = ok. 322,08 zł,
  • 0,62 g złota próby 585: 0,62 × 0,585 × 520 = ok. 188,60 zł,
  • 0,62 g złota próby 333: 0,62 × 0,333 × 520 = ok. 107,36 zł.

Takie wartości najszybciej sprawdzisz, wpisując wagę i próbę w kalkulator złota za gram. Analogicznie działa kalkulator srebra (popularne próby 925 i 800) oraz kalkulator platyny (próby 950 i 850).

Jak rozpoznać próbę złota na biżuterii?

Wyroby ze złota wprowadzane do obrotu w Polsce muszą mieć polską cechę probierczą, cechę uznawaną w innym kraju UE, EFTA (EOG) lub Turcji albo świadectwo badania. Najczęściej próbę odczytasz z niewielkiego znaku na zapięciu, wewnętrznej stronie obrączki albo na uszku zawieszki. Przyda się lupa.

Polska cecha probiercza na złocie

Według rozporządzenia w sprawie cech probierczych polska cecha dla złota przedstawia głowę rycerza zwróconą w lewo, w sześciokątnym obramowaniu. Po lewej stronie wizerunku jest litera urzędu, który badał wyrób, a po prawej cyfra próby, a nie liczba w promilach:

  • 0 = próba 999,
  • 1 = próba 960,
  • 2 = próba 750,
  • 3 = próba 585,
  • 4 = próba 500,
  • 5 = próba 375,
  • 6 = próba 333.

Obok cechy urzędowej zwykle jest znak imienny producenta lub importera. Jeśli na wyrobie widzisz samą liczbę, np. „585” albo „14K”, to oznaczenie producenta, często spotykane w wyrobach z zagranicy. Na starszej biżuterii mogą występować cechy wzorów obowiązujących przed obecnymi przepisami.

Wyroby bez cechy: kiedy to normalne?

Ustawa zwalnia z obowiązku cechowania wyroby, w których część ze stopu złota waży mniej niż 1 g (dla srebra próg wynosi 5 g). Sprzedawca musi wtedy podać próbę i masę na metce. Drobny łańcuszek albo kolczyki bez cechy nie muszą więc być podróbką, ale ich próbę trzeba potwierdzić inaczej.

Urzędy probiercze

Badaniem i cechowaniem zajmują się okręgowe urzędy probiercze w Warszawie i Krakowie, nadzorowane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar, wraz z wydziałami zamiejscowymi w kilku miastach. W urzędzie można zlecić zbadanie wyrobu, którego próby nie da się odczytać, albo uzyskać ekspertyzę. To jedyne miejsce, gdzie próbę potwierdza organ państwowy, a nie strona transakcji.

Cena giełdowa a cena w skupie: skąd różnica?

Złoto jest notowane na rynku światowym w dolarach amerykańskich za uncję trojańską, która waży 31,1035 g. Żeby przeliczyć notowanie na złotówki za gram, dzielisz cenę uncji przez 31,1035 i mnożysz przez kurs dolara.

Przykład z umownymi liczbami: 4250 USD za uncję × 3,80 zł za dolara / 31,1035 = ok. 519 zł, czyli w zaokrągleniu 520 zł za gram czystego złota. Zmiana kursu dolara wpływa na cenę w złotówkach nawet wtedy, gdy notowanie w USD stoi w miejscu.

Cena giełdowa to wartość czystego kruszcu w dużym obrocie. Kupujący biżuterię lub złom płaci mniej, bo musi pokryć koszt badania, przetopu i rafinacji oraz zarobić na marży. Im niższa próba i mniejsza ilość, tym zwykle większe potrącenie. Złoto inwestycyjne próby 999 w sztabkach i monetach skupowane jest najbliżej ceny rynkowej.

Biżuteria sprzedawana jako złom nie odzyskuje kosztu robocizny ani marki. Pierścionek kupiony za 1500 zł, zawierający 2 g czystego złota, w skupie zostanie wyceniony od wartości tych 2 g, pomniejszonej o potrącenie. Przed sprzedażą policz wartość kruszcu w kalkulatorze i porównaj ją z ofertą kilku punktów.

Najczęstsze pytania o próby złota

Która próba złota jest najlepsza?

Do inwestowania najlepsza jest próba 999, bo płacisz za prawie czysty kruszec. Do codziennej biżuterii częściej wybiera się 585 lub 750, bo stop jest twardszy i mniej się rysuje. Próba 333 jest najtańsza, ale zawiera tylko jedną trzecią złota.

Ile czystego złota jest w 1 gramie próby 585?

0,585 g. Pozostałe 0,415 g to metale dodane do stopu. Przy umownej cenie 520 zł za gram czystego złota gram stopu 585 jest wart 304,20 zł.

Czy 14 karatów to próba 583 czy 585?

Matematycznie 14/24 to 58,33%, czyli 583. W Polsce i większości Europy stosuje się próbę 585, a oznaczenie 583 pojawia się na części wyrobów z USA i starszych wyrobów. Różnica w wartości jest pomijalna.

Jak sprawdzić próbę złota w domu?

W domu możesz odczytać cechę przez lupę i sprawdzić, czy wyrób nie przyciąga magnesu (złoto nie jest magnetyczne). Te metody nie potwierdzają jednak próby. Wiarygodny wynik daje badanie w urzędzie probierczym albo analiza spektrometrem.

Jak przeliczyć cenę uncji złota na cenę za gram?

Podziel cenę uncji trojańskiej przez 31,1035. Wynik w dolarach pomnóż przez kurs USD/PLN, a następnie przez próbę podzieloną przez 1000, jeśli liczysz wartość stopu, a nie czystego złota.

Źródła:

Krzysztof Sobczyk
Krzysztof Sobczyk Redaktor ile-to-zł

Zawsze interesowała mnie tematyka finansowa i z nią związałem swoją karierę zawodową. W redakcji ile-to-zl od 2015 roku.

Zobacz także