niedziela, 22 listopada 2026
USD 4,0176 zł EUR 4,4165 zł CHF 4,7684 zł GBP 5,2816 zł CZK 0,1808 zł
Waluty i Wymiana Walut

Faktura w walucie obcej: jaki kurs dla VAT, a jaki dla PIT i CIT

Faktura w walucie obcej: jaki kurs dla VAT, a jaki dla PIT i CIT

W pigułce: fakturę w walucie obcej przeliczasz po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego przed zdarzeniem, ale dla VAT i podatku dochodowego tym zdarzeniem bywa inny dzień.

  • VAT: kurs z dnia roboczego przed powstaniem obowiązku podatkowego, a przy fakturze wystawionej wcześniej przed dniem jej wystawienia (art. 31a ust. 1 i 2 ustawy o VAT); zamiast NBP można wybrać kurs EBC.
  • PIT i CIT: wyłącznie kurs średni NBP z dnia roboczego przed dniem uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu.
  • Kwotę VAT na fakturze walutowej zawsze wykazujesz w złotych, a korektę VAT co do zasady przeliczasz po kursie z faktury pierwotnej.
  • Różnica między kursem z księgowania a kursem zapłaty to różnica kursowa w PIT i CIT; w VAT jej się nie liczy.

Dla VAT kwoty z faktury w walucie obcej przeliczasz na złote po kursie średnim NBP (albo, jeśli tak wybierzesz, po kursie EBC) z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego, a gdy fakturę wystawiasz przed powstaniem tego obowiązku, z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wystawienia faktury. Dla PIT i CIT stosujesz kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu albo dzień poniesienia kosztu.

Brzmi podobnie, ale daty, od których liczysz „dzień wcześniej”, nie zawsze są te same. Dlatego jedna faktura może mieć w księgach dwa różne kursy, a po zapłacie pojawiają się jeszcze różnice kursowe. Aktualny i archiwalny kurs średni sprawdzisz w tabeli kurs euro NBP, a dla faktur w dolarach na stronie kurs dolara.

Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą podatkową.

Jaki kurs do faktury w walucie obcej: zestawienie

Podatek / sytuacjaJaki kursZ jakiego dniaPodstawa prawna
VAT, faktura wystawiona w dniu powstania obowiązku podatkowego lub późniejśredni NBP albo kurs EBCostatni dzień roboczy przed dniem powstania obowiązku podatkowego (dla EBC: ostatni dzień przed tym dniem)art. 31a ust. 1 ustawy o VAT
VAT, faktura wystawiona przed powstaniem obowiązku podatkowegośredni NBP albo kurs EBCostatni dzień roboczy przed dniem wystawienia fakturyart. 31a ust. 2 ustawy o VAT
VAT, opcja „jak w podatku dochodowym”średni NBPjak dla przychodu w PIT/CIT, wybór wiąże na min. 12 miesięcyart. 31a ust. 2a–2d ustawy o VAT
VAT, faktura korygującakurs przyjęty do faktury pierwotnejten sam dzień co przy pierwotnej fakturzeart. 31b ust. 1 ustawy o VAT
PIT, przychódśredni NBPostatni dzień roboczy przed dniem uzyskania przychoduart. 11a ust. 1 ustawy o PIT
PIT, kosztśredni NBPostatni dzień roboczy przed dniem poniesienia kosztuart. 11a ust. 2 ustawy o PIT
CIT, przychódśredni NBPostatni dzień roboczy przed dniem uzyskania przychoduart. 12 ust. 2 ustawy o CIT
CIT, kosztśredni NBPostatni dzień roboczy przed dniem poniesienia kosztuart. 15 ust. 1 ustawy o CIT

„Ostatni dzień roboczy” oznacza, że weekend i święta pomijasz: po długim weekendzie bierzesz kurs sprzed kilku dni.

Kurs do faktury dla VAT: co mówi art. 31a

Zasada podstawowa: dzień przed obowiązkiem podatkowym

Obowiązek podatkowy w VAT powstaje co do zasady z chwilą dostawy towaru lub wykonania usługi (art. 19a ust. 1). Kurs bierzesz więc z ostatniego dnia roboczego przed tym dniem, niezależnie od tego, czy fakturę wystawisz tego samego dnia, czy kilka dni później. Ustawa pozwala zamiast NBP wybrać kurs Europejskiego Banku Centralnego; waluty inne niż euro przelicza się wtedy przez ich kurs względem euro.

Kurs z dnia poprzedzającego wystawienie faktury

Jeśli wystawiasz fakturę, zanim powstanie obowiązek podatkowy, stosujesz kurs z ostatniego dnia roboczego przed dniem wystawienia faktury (art. 31a ust. 2). Fakturę można wystawić najwcześniej 60 dni przed dostawą lub usługą (art. 106i ust. 7). Przepis dotyczy faktury wystawianej przez podatnika, a nie rozliczania przez nabywcę faktury zagranicznego kontrahenta.

Opcja: przeliczanie jak w podatku dochodowym

Od 2021 r. możesz przeliczać podstawę opodatkowania VAT według zasad, które stosujesz dla przychodu w PIT lub CIT (art. 31a ust. 2a). Po wyborze musisz trzymać się tej metody przez co najmniej 12 kolejnych miesięcy, a po rezygnacji przez kolejne 12 miesięcy stosujesz zasady podstawowe (ust. 2b i 2c). Transakcję, która nie podlega przeliczeniu według zasad podatku dochodowego, przeliczasz według zasad podstawowych (ust. 2d). W komentarzach wskazuje się tu najczęściej zakupy, które nie są Twoim przychodem, np. WNT i import usług.

Kwota VAT na fakturze zawsze w złotych

Fakturę możesz wystawić w euro czy dolarach, ale kwotę podatku wykazujesz w złotych, przeliczoną według zasad przyjętych dla podstawy opodatkowania, z zaokrągleniem do pełnych groszy (art. 106e ust. 11). Samo przeliczenie netto i podatku sprawdzisz w kalkulatorze VAT.

Kurs dla PIT i CIT: dzień przed przychodem lub kosztem

W podatku dochodowym nie ma odpowiednika „kursu z dnia przed wystawieniem faktury”. Liczy się data przychodu albo kosztu:

  • Przychód z działalności powstaje w dniu wydania rzeczy lub wykonania usługi (także częściowego), ale nie później niż w dniu wystawienia faktury albo zapłaty (art. 14 ust. 1c ustawy o PIT, art. 12 ust. 3a ustawy o CIT). Jeśli wystawisz fakturę przed wykonaniem usługi, przychód powstaje w dniu wystawienia faktury.
  • Koszt przy pełnych księgach ponosisz w dniu, na który ujęto go w księgach na podstawie faktury (art. 22 ust. 5d ustawy o PIT, art. 15 ust. 4e ustawy o CIT). Przy księdze przychodów i rozchodów koszt wpisuje się zwykle pod datą wystawienia faktury, więc w praktyce liczy się kurs z dnia roboczego poprzedzającego tę datę.

Przykład 1: usługa i faktura w euro tego samego dnia

JDG (czynny podatnik VAT) wykonuje usługę dla polskiej spółki i w poniedziałek 4 maja 2026 r. wystawia fakturę na 5 000 EUR netto plus 23% VAT. Dniem poprzedzającym jest niedziela 3 maja (święto), 2 maja to sobota, a 1 maja również święto. Ostatni dzień roboczy to więc czwartek 30 kwietnia. Przyjmijmy przykładowy kurs średni NBP z tego dnia: 4,2500 zł.

  • VAT: podstawa 5 000 × 4,2500 = 21 250,00 zł, podatek 4 887,50 zł.
  • PIT: przychód powstał 4 maja, więc kurs również z 30 kwietnia, przychód 21 250,00 zł.

Klient płaci 26 maja, po innym kursie. Powstałą różnicę kursową policzysz w kalkulatorze różnic kursowych od przychodów.

Przykład 2: faktura wystawiona przed dostawą

Sprzedawca wystawia fakturę na 8 000 EUR netto w poniedziałek 20 lipca 2026 r., a towar wydaje w poniedziałek 3 sierpnia. Obowiązek podatkowy powstaje przy dostawie, ale faktura była wcześniej, więc dla VAT stosuje się art. 31a ust. 2: kurs z ostatniego dnia roboczego przed wystawieniem faktury, czyli z piątku 17 lipca. Przykładowy kurs: 4,2650 zł.

  • VAT: podstawa 8 000 × 4,2650 = 34 120,00 zł, podatek 23%: 7 847,60 zł.
  • PIT/CIT u sprzedawcy: przychód powstał najpóźniej w dniu wystawienia faktury (20 lipca), czyli wcześniej niż dostawa, więc kurs również z 17 lipca.

U nabywcy koszt przeliczy się po kursie z dnia poprzedzającego ujęcie go w księgach, który może być już inny.

Przykład 3: faktura kosztowa od kontrahenta z UE (import usług i WNT)

Import usług

Firma z Niemiec kończy usługę marketingową w środę 30 września 2026 r. i 2 października wystawia fakturę na 2 000 EUR netto, bez VAT (odwrotne obciążenie). Polska JDG rozlicza VAT sama. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi, więc kurs bierzesz z wtorku 29 września. Przykładowy kurs 4,2800 zł:

  • VAT: podstawa 2 000 × 4,2800 = 8 560,00 zł, VAT należny i naliczony po 1 968,80 zł.
  • PIT: koszt wpisany pod datą faktury, 2 października, więc kurs z czwartku 1 października. Przykładowo 4,2700 zł, koszt 8 540,00 zł.

Zapłacisz 15 października po przykładowym kursie 4,2400 zł, czyli 8 480,00 zł. Wydałeś o 60 zł mniej, niż wynosi koszt, więc powstaje dodatnia różnica kursowa (przychód). Takie wyliczenie zrobisz w kalkulatorze różnic kursowych od kosztów.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

W WNT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez dostawcę, nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu dostawy (art. 20 ust. 5). Towar dostarczony 14 października, faktura dostawcy z 9 listopada: kurs z piątku 6 listopada. Przy fakturze wystawionej po 15 listopada liczyłby się kurs z 13 listopada.

Dlaczego ta sama faktura może mieć dwa kursy

VAT i podatek dochodowy liczą „dzień wcześniej” od innych zdarzeń. Polski dostawca wykonuje usługę 30 czerwca 2026 r., a fakturę na 1 000 EUR netto wystawia 7 lipca. VAT na fakturze liczy po kursie z 29 czerwca (przykładowo 4,2900 zł): podatek 986,70 zł. Nabywca odlicza dokładnie tę kwotę VAT, ale koszt w KPiR ujmuje pod datą faktury, więc przelicza go po kursie z 6 lipca (przykładowo 4,2600 zł): 4 260,00 zł.

W księgach są więc dwa kursy: rejestr VAT trzyma kwotę z faktury, a księga kosztów własne przeliczenie. To nie błąd, tylko skutek dwóch różnych przepisów.

Faktura korygująca do faktury walutowej

Gdy zmieniają się kwoty w walucie obcej (rabat, zwrot, pomyłka w cenie), korektę VAT przeliczasz po kursie przyjętym dla faktury pierwotnej (art. 31b ust. 1). Wyjątek to zbiorcza korekta z tytułu rabatu za okres (art. 106j ust. 3): wtedy możesz zastosować kurs NBP lub EBC z dnia poprzedzającego wystawienie korekty (art. 31b ust. 2). Jeśli zmieniłeś wcześniej VAT na metodę z podatku dochodowego, art. 31b ust. 1 i 2 nie stosuje się (art. 31b ust. 4).

W PIT i CIT korektę przychodu, która nie wynika z błędu rachunkowego lub oczywistej omyłki, ujmuje się w okresie wystawienia faktury korygującej (art. 14 ust. 1m ustawy o PIT, art. 12 ust. 3j ustawy o CIT). Korekta z powodu błędu cofa się do okresu faktury pierwotnej.

Zaliczka w walucie obcej

W VAT otrzymanie zaliczki przed dostawą lub usługą rodzi obowiązek podatkowy w części otrzymanej kwoty (art. 19a ust. 8). Kurs bierzesz z ostatniego dnia roboczego przed dniem wpływu zaliczki, a jeśli fakturę zaliczkową wystawiłeś wcześniej, z dnia przed jej wystawieniem. Przy fakturze końcowej przeliczasz już tylko pozostałą kwotę.

W podatku dochodowym zaliczka na poczet przyszłej dostawy nie jest przychodem (art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o PIT, art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT). Przychód wyceniasz dopiero przy wykonaniu usługi lub dostawie. Różnice kursowe od zaliczki interpretacje ujmują różnie, więc ustal metodę z księgowym.

Faktura w euro dla polskiego kontrahenta: czy można?

Tak. Dwie polskie firmy mogą umówić się na cenę i zapłatę w euro czy dolarach, a ustawa o VAT nie zabrania wystawiania faktur w walucie obcej. Warunek jest jeden: kwota VAT na fakturze musi być podana w złotych. Jeśli umowa nie zastrzega zapłaty wyłącznie w walucie, dłużnik może co do zasady zapłacić w złotych (art. 358 Kodeksu cywilnego). Do szybkiego przeliczenia kwot między walutami użyj przelicznika walut.

Faktura walutowa w KSeF

Krajowy System e-Faktur jest obowiązkowy od 1 lutego 2026 r. dla podatników, których sprzedaż wraz z podatkiem przekroczyła w 2024 r. 200 mln zł, i od 1 kwietnia 2026 r. dla pozostałych (art. 145l ustawy o VAT). Do końca 2026 r. faktury poza KSeF może jeszcze wystawiać podatnik, u którego sprzedaż z podatkiem udokumentowana fakturami w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł (art. 145m). Fakturę ustrukturyzowaną uznaje się za wystawioną w dniu przesłania do KSeF (art. 106na ust. 1), więc kurs przeliczenia ustalasz najpóźniej przy wysyłce.

Skąd biorą się różnice kursowe

Przychód lub koszt wyceniasz po kursie NBP z dnia poprzedzającego, a zapłata wpływa albo wychodzi po kursie z dnia płatności (przy rachunku walutowym zwykle kursie faktycznie zastosowanym przez bank). Różnica między tymi kwotami to różnica kursowa: dodatnia zwiększa przychody, ujemna zwiększa koszty (art. 24c ustawy o PIT, art. 15a ustawy o CIT). W VAT różnic kursowych się nie liczy. Do wyliczeń użyj kalkulatorów różnic kursowych od przychodów i od kosztów.

Najczęstsze błędy przy fakturach walutowych

  1. Kurs z dnia wystawienia faktury zamiast z dnia roboczego, który go poprzedza.
  2. Kurs z dnia przed wystawieniem faktury, mimo że usługę wykonano wcześniej (wtedy liczy się dzień przed obowiązkiem podatkowym).
  3. Kurs kupna lub sprzedaży z banku zamiast kursu średniego NBP.
  4. Brak kwoty VAT w złotych na fakturze.
  5. Pominięcie świąt przy ustalaniu ostatniego dnia roboczego.
  6. Przeliczenie korekty po bieżącym kursie zamiast po kursie z faktury pierwotnej.

FAQ

Czy na fakturze w euro trzeba podać kurs waluty?

Ustawa o VAT wymaga kwoty podatku w złotych, nie samego kursu. W praktyce kurs i numer tabeli NBP często się podaje, bo ułatwia to kontrolę przeliczenia.

Jaki kurs, jeśli dzień przed wystawieniem faktury był sobotą?

Ostatni dzień roboczy, czyli zwykle piątek. Jeśli piątek był świętem, bierzesz czwartek.

Czy mogę zawsze używać kursu EBC zamiast NBP?

W VAT tak, to Twój wybór (art. 31a ust. 1 i 2). W PIT i CIT ustawy przewidują wyłącznie kurs średni NBP.

Jaki kurs przy fakturze w dolarach?

Te same zasady co dla euro, z kursem średnim USD z tabeli NBP.

Czy rozliczenie VAT po kursie z podatku dochodowego się opłaca?

Upraszcza ewidencję, bo VAT i przychód mają ten sam kurs, ale wybór wiąże na minimum 12 miesięcy.

Źródła:

Krzysztof Sobczyk
Krzysztof Sobczyk Redaktor ile-to-zł

Zawsze interesowała mnie tematyka finansowa i z nią związałem swoją karierę zawodową. W redakcji ile-to-zl od 2015 roku.

Zobacz także